Retail przestaje tylko korzystać z technologii. Zaczyna być przez nią zarządzany

Ostatni miesiąc przyniósł dużo informacji ze świata technologii oraz kolejną listę nowinek od zastosowania AI w retailu po automatyzacje i cyfrowe zarządzanie. W poniższym biuletynie omówimy pięć przykładów nowości technologicznych z ostatniego miesiąca, które wpływają na kierunek, koszty, zarządzanie oraz nawet decyzje zakupowe klientów.

SKLEPY AUTONOMICZNE

Lewiatan, wspólnie ze SmartNovo, rozwija autonomiczny sklep o formacie 21m2, w którym AI wspiera m.in. dostęp do sklepu, monitoring produktów, bezpieczeństwo, promocje i zarządzanie stanami magazynowymi. To ważna zmiana koncepcyjna. Do tej pory automatyzowaliśmy przede wszystkim checkout. Teraz automatyzacji podlega coraz większa część całego procesu operacyjnego. Jak informuje Phi Long Bui, founder i operator SmartNovo, sztuczna inteligencja monitoruje w czasie rzeczywistym dostępność każdego produktu, kontroluje dostęp do sklepu, wykrywa kradzieże, zarządza cenami za pośrednictwem elektronicznych etykiet oraz samodzielnie decyduje o uruchomieniu promocji.

CCTV, AI, analiza zdarzenia, sprzedaż, płatność, monitoring, zarządzanie sklepem.

Dla IT oznacza to jedno: systemy, które kiedyś działały jako osobne środowiska, muszą zacząć funkcjonować jako jeden ekosystem. Co istotne, projekt SmartNovo został zarejestrowany w Unii Europejskiej, a sam sklep jest klasyfikowany jako automat sprzedażowy. Oznacza to, że jego uruchomienie nie wymaga czasochłonnych procedur administracyjnych ani prowadzenia prac budowlanych, gdyż jest to forma kontenera, który można załadować na ciężarówkę i przenieść w inne miejsce.

Firma zapowiada stopniową ekspansję w Polsce oraz krajach Europy. W planach jest rozwój sieci autonomicznych sklepów kontenerowych także dla innych marek i nie tylko spożywczych. Zespół projektowy, składający się z inżynierów AI oraz ekspertów z branży handlowej, planuje dalszy rozwój koncepcji. Zainteresowanie tym rozwiązaniem jest wysokie, a lista marek oczekujących na wdrożenie stale rośnie.

Tego typu rozwiązania lub podobne testują również inne sieci. Przykładem może być sklep pod szyldem Żabka Nano, która systematycznie buduje swój wielowarstwowy ekosystem convenience dostosowany do różnych typów lokalizacji. Z dostępnych informacji wynika, że w Polsce działa już kilkadziesiąt takich placówek (dokładna, aktualna liczba wymaga potwierdzenia u źródła przed publikacją). W tej chwili Żabka skupia się na optymalizacji istniejących lokalizacji zamiast gwałtownej ekspansji.

Wniosek biznesowy: Autonomiczny sklep może ograniczyć koszty obsługi i umożliwić ekspansję tam, gdzie klasyczny sklep byłby trudny do utrzymania. Prawdziwym wyzwaniem będzie jednak zapewnienie jego niezawodności.

ZARZĄDZANIE ENERGIĄ

System zarządzania energią wdrożony przez sieć retail generuje oszczędności każdego dnia, a pod koniec 2025 roku działał już w 2447 sklepach. Rozwiązania związane z transformacją energetyczną przyniosły niemal 90 mln zł oszczędności. Sieć posiada również około 2200 instalacji PV o łącznej mocy blisko 100 MWp. Zarządzanie energią staje się kluczowym elementem działalności. Przy takiej skali oraz ilości lokalizacji nawet pozornie niewielka zmiana w sposobie pracy urządzeń, zastosowana w tysiącach sklepów, przynosi znaczący efekt. Z jednej strony sieć zwiększa produkcję energii z instalacji fotowoltaicznych i korzysta z energii pochodzącej z farm solarnych, z drugiej dokładnie analizuje, gdzie i w jaki sposób energia jest zużywana. To podejście pozwala łączyć rozwój sieci z większą kontrolą kosztów i poprawą efektywności operacyjnej. Drugim elementem strategii jest system Building Management System (BMS), który monitoruje i optymalizuje m.in. oświetlenie, wentylację, ogrzewanie, klimatyzację oraz urządzenia techniczne.

Ważne w tym przedsięwzięciu są zarówno nowe obiekty, które powstają, jak i modernizacja już istniejących. Tylko w latach 2024 do 2025 wspomniana sieć retail zmodernizowała 280 sklepów, wymieniając m.in. systemy chłodnicze, energooszczędne oświetlenie LED oraz urządzenia klimatyzacyjne. W części obiektów przeprowadzono również termomodernizację.

Nie tylko branża spożywcza korzysta z takich rozwiązań jak system BMS. Podobne podejście do zarządzania energią i instalacjami technicznymi jest już standardem także w centrach i galeriach handlowych, gdzie system BMS odpowiada m.in. za pracę wentylacji i klimatyzacji oraz rozliczanie zużycia mediów pomiędzy najemcami.

Wniosek biznesowy: Najlepsza technologia to niekoniecznie ta, którą widać. To ta, która potrafi systemowo obniżyć koszt prowadzenia tysięcy sklepów.

ETYKIETY ELEKTRONICZNE

To co jeszcze niedawno wydawało się być ciekawostką, staje się standardem. ESL to zazwyczaj ekran e-paper z własnym zasilaniem, komunikujący się bezprzewodowo z infrastrukturą sklepu. Bez drukowania, bez ręcznej wymiany tysięcy etykiet, bez angażowania pracowników w czynność, którą można zautomatyzować. Oczywiście są ryzyka w sieciach, które dysponują bardzo dużą liczbą sklepów, gdyż jeżeli infrastruktura ESL jest zależna od systemów centralnych, sieci, gatewayów i komunikacji, to problem techniczny może przestać być problemem jednego urządzenia. Technologia pozwala aktualizować ceny bez ręcznej wymiany etykiet, a nowoczesne rozwiązania mogą również wyświetlać promocje, informacje o produkcie czy dane wspierające pracowników sklepu. E-paper charakteryzuje się przy tym bardzo niskim zużyciem energii, a część rozwiązań może pracować na baterii przez kilka lat.

Wniosek biznesowy: Wraz z automatyzacją rośnie znaczenie monitoringu infrastruktury i szybkiego serwisu. Im bardziej sklep jest cyfrowy, tym bardziej kosztowny może być jego downtime.

ALGORYTMY AI I ROBOTY

Jeśli chodzi o rynek Polski, to Lidl Polska otworzył niedawno sklep numer tysiąc, który został wyposażony w kasy samoobsługowe wykorzystujące kamery i algorytmy AI do automatycznego rozpoznawania wybranych produktów. Mniej ręcznego wyszukiwania kodów oznacza krótszy czas obsługi, mniej błędów i większą przepustowość kas, a co za tym idzie zwiększenie satysfakcji oraz zadowolenia klienta.

Jeśli chodzi o rynek zagraniczny, to Tesco testuje robota Tally, który samodzielnie monitoruje dostępność produktów, poprawność cen oraz puste półki. Informacje trafiają do pracowników w czasie rzeczywistym, co przyspiesza reakcję na braki i szybsze dołożenie towaru dla klientów.

Chciałem zaznaczyć, że podane przykłady nie są rozwiązaniami wdrażanymi wyłącznie dla celów marketingowych. Ich wspólnym celem jest poprawa efektywności operacyjnej poprzez ograniczenie strat sprzedażowych i redukcję błędów, co skutkuje lepszym wykorzystaniem czasu pracowników.

Wniosek biznesowy: AI w retailu pokazuje jednoznacznie, jak szybko może się zwrócić inwestycja, oraz przekonuje coraz większą liczbę spółek do tego, że warto.

HUMANOIDALNE ROBOTY AI

AI wychodzi już poza ekran i to staje się faktem. Przykładem takich testowych rozwiązań może być Carrefour, który rozpoczął testy humanoidalnego robota wyposażonego w AI w centrum logistycznym pod Paryżem. Robot analizuje otoczenie i podejmuje decyzje w czasie rzeczywistym, a celem jest przejęcie części powtarzalnych i fizycznie wymagających zadań. Co ważne, nie mówimy już tylko o robotyce połączonej z automatyzacją, lecz o znacznie bardziej rozbudowanej technologii, opartej również na AI i autonomicznym podejmowaniu decyzji. Na ten moment nie jest to na masową skalę, ale obrano już kierunek, który w przyszłości może okazać się standardem dla powtarzalnych czynności.

Wniosek biznesowy: Fizyczna automatyzacja retailu będzie stopniowo przesuwać się z prostych, powtarzalnych czynności w stronę procesów wymagających percepcji i decyzji.

CO ŁĄCZY TE PIĘĆ TRENDÓW

Na pierwszy rzut oka mamy pięć różnych historii, ale w rzeczywistości wszystkie prowadzą do tego, że retail stanie się bardziej autonomiczny.

Energia, autonomiczny sklep, elektroniczne etykiety, AI i roboty oznaczają, że znaczenie infrastruktury IT będzie rosło, a nie malało. Kiedy sprzedaż, ceny, bezpieczeństwo, energia, logistyka i obsługa klienta są zależne od technologii, ciągłość działania przestaje być funkcją IT. Staje się funkcją całego biznesu.

I właśnie tutaj technologia przestaje być kosztem. Zaczyna być infrastrukturą przychodową.

Według PANCOM AI i automatyzacja przestały być slajdem w prezentacji zarządu. Zaczynają być elementem codziennej operacji retail. Autonomiczny sklep Lewiatana, cyfrowe zarządzanie energią w tysiącach sieci, elektroniczne etykiety czy robot testowany przez Carrefour pokazują, że granica między IT, operacjami, security i infrastrukturą fizyczną praktycznie zanika. Im bardziej autonomiczny staje się sklep, tym większą wartość ma jego niezawodność, bo awaria nie zatrzymuje już jednego systemu, ale może zatrzymać cały proces sprzedaży.

Patrząc na ostatnie tygodnie i miesiące, trudno nie zgodzić się z tym, że retail wchodzi w nową fazę rozwoju. Z jednej strony sieci inwestują w AI i automatyzację oraz nowe doświadczenia zakupowe, z drugiej strony każda większa awaria przypomina, że nawet najlepsza technologia nie zastąpi stabilnej infrastruktury oraz sprawdzonego partnera biznesowego w tym serwisu, takim jak jest PANCOM.

Według naszej opinii najbliższe lata nie będą więc wyścigiem o to, kto wdroży najwięcej AI. Będą wyścigiem o to, kto najlepiej połączy AI z niezawodną infrastrukturą, procesem serwisowym i ciągłością działania.

Wniosek biznesowy: Technologia przyciąga uwagę klientów, ale to niezawodność procesów oraz sprawny serwis decyduje o wynikach finansowych.